Avsnitt
-
Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w Europie. Niedawno znaleziono ostatni brakujący element całej tej układanki.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nature.com/articles/s43247-025-02964-0
https://www.bbc.com/news/articles/cy5gr2x914ro
https://www.nationalgeographic.com/science/article/black-death-plague-volcano-eruptions-europe
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarna_%C5%9Bmier%C4%87
https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego/dzuma-czyli-czarna-smierc-najgorsza-pandemia-w-dziejach-ludzkosci/9d2b1n7
https://www.frontiersin.org/journals/plant-science/articles/10.3389/fpls.2024.1487099/full -
Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy świetne pytania przesłane przez naszych słuchaczy: Milenę Magdziak, Aleksandrę Stempin i Alicję Walkowiak-Kuc z synem Bartoszem.
00:00 - Cześć i promocja
03:24 - Dlaczego wody nie kochamy tak jak czekolady i frytek?
18:23 - Jak działa leczenie radioaktywnym jodem i dla kogo jest niebezpieczne?
33:09 - Czy są na Ziemi organizmy żywe, które są… nie do końca żywe?
To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1909907117
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(16)30263-9 https://www.sciencelearn.org.nz/videos/tardigrades-and-anhydrobiosis
https://www.americanscientist.org/article/tardigrades
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627324007992
https://www.livescience.com/health/neuroscience/why-does-drinking-water-feel-so-good-when-youre-thirsty
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627308001190
https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.06.19.660563.full.pdf (preprint)
https://theconversation.com/your-brain-on-sugar-what-the-science-actually-says-126581
https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/iodine-131
https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine-131
https://www.nrc.gov/materials/miau/patient-release
https://www.termedia.pl/poz/Jod-promieniotworczy-131I-na-nadczynnosc-tarczycy-terapia-bezpieczna-nieinwazyjna-i-skuteczna,29950.html -
Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz co podczas upału dzieje się z ludzkim ciałem: kiedy pocenie przestaje wystarczać, jak upał wpływa na sen, mózg i serce oraz które metody chłodzenia naprawdę działają?
To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Prognoza pogody 2026 vs 2050:
https://www.facebook.com/jakub.wiech.mikroblog/posts/pfbid0227Es1pN8jJnavkBNKsZPPDGhe4kiPeqd4JtTrDfyDrg51THvZU5ZndAKU3rzPBS9l?locale=pl_PL
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://imgw.pl/aktualna-i-prognozowana-sytuacja-meteorologiczna-i-hydrologiczna-raport-nr-134/
https://www.meteo.pl/2026-06-23
https://www.france24.com/en/europe/20260623-france-issues-red-alert-as-heatwave-breaks-records-and-death-toll-mounts
https://www.euronews.com/2026/06/22/heatwave-france-faces-a-historically-hot-day
https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/2026/global-heat-stress-intensifies
https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/heatwave-france-spain-italy-europe
https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/physrev.00038.2020
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9394784/
https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/japplphysiol.00738.2021
https://www.nature.com/articles/s41467-023-43121-5
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aaw1838
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40516396/
https://www.nature.com/articles/s41598-025-15636-y
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079224000194
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10988689/
https://www.nature.com/articles/s41467-023-42143-3
https://www.nature.com/articles/s41558-019-0637-z
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29933347/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0031938418308618 -
Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal w podobnym tempie pojawił się wulkan błotny. W odcinku: magma, trzęsienia ziemi, ogniste erupcje i najlepiej udokumentowany cykl życia wulkanu w historii nauki.
Zdjęcie okładkowe: K. Segerstrom, U.S. Geological Survey / PD-USGov-NOAA
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://wulkanyswiata.blogspot.com/
https://en.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADcutin
https://en.wikipedia.org/wiki/Michoac%C3%A1n%E2%80%93Guanajuato_volcanic_field
https://pl.wikipedia.org/wiki/Erupcja_wulkanu
https://academic.oup.com/petrology/article/62/4/egaa112/6066217
https://volcanoes.sdsu.edu/Paricutin.html
https://siris-sihistory.si.edu/ipac20/ipac.jsp?profile=all&uri=full%3D3100001~%2114845~%210
https://siarchives.si.edu/collections/fbr_item_modsi9654
https://watchers.news/2026/05/27/hydrothermal-venting-at-residential-property-prompts-evacuations-in-el-salitre-michoacan-mexico/
https://www.jornada.com.mx/noticia/2026/05/26/estados/nace-geiser-en-el-patio-de-una-casa-de-el-salitre-michoacan-autoridades-resguardan-zona
https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yta_tektoniczna
https://www.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=d4e5914420a349dc8575ae08601d004f&extent=-22747787.2872%2C-3697983.7041%2C7308475.227%2C10508296.6249%2C102100
https://pl.wikipedia.org/wiki/Subdukcja
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377027306002046
https://www.geosociety.org/gsa-today/february-2023/new-insights-into-feeder-dike-swarms-in-scoria-cones-and-their-structural
https://www.researchgate.net/publication/248795719_Shape_of_the_subducted_Rivera_and_Coco_plates_in_southern_Mexico_Seismic_and_tectonic_implications
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2018JB015783
https://www.volcanosatlas.com/volcano/michoacan-guanajuato -
Silne El Niño może oznaczać więcej pogodowych ekstremów: upałów, susz, powodzi i gwałtownych zjawisk na Ziemi. Skąd wiemy, że nadchodzi? Dlaczego tak mocno wpływa na klimat całej planety? I czy jego skutki mogą być odczuwalne także w Polsce?
W tym odcinku mówimy też o pierwszych lekach, które mogą wydłużać życie psom. Dlaczego duże rasy starzeją się szybciej? I czy badania nad psami mogą kiedyś pomóc także ludziom?
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://wmo.int/news/media-centre/wmo-prepare-el-nino
https://wmo.int/media/update/global-seasonal-climate-update-june-july-august-2026
https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/piec-pytan-o-enso-el-nino-i-la-nina-469
https://www.reuters.com/business/environment/un-warns-possibly-strong-el-nino-could-push-global-temperatures-higher-2026-06-02/
https://www.theatlantic.com/science/2026/05/celine-halioua-loyal-pet-longevity/687005/
https://www.axios.com/2023/11/29/dogs-drug-extend-longevity
https://www.avma.org/news/7m-grant-rescues-dog-study-investigating-rapamycin-canine-aging
https://puppylongevity.com/science/loyal-drug-loy-001-loy-002-update/
https://trial.medpath.com/news/fda-backed-anti-aging-drug-for-dogs-targets-2026-launch-following-efficacy-approval -
Ebola - choroba, która budzi przerażenie. W Demokratycznej Republice Konga rozwija się właśnie epidemia mało znanego gatunku tego wirusa.
Kiedy i jak go odkryto? Jakie stanowi zagrożenie? Czemu tak się go boimy? I dlaczego właśnie tam się rozwija?
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! -
Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu zdarzeń oraz o tym, czy istnieją powody do obaw.
Czym jest hantawirus, jak się przenosi, dlaczego w aż 30 krajach są osoby objęte obserwacją? Dla jasności - nie dzieje się nic strasznego, ale lepiej wiedzieć, jak się sprawy obecnie mają.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.cdc.gov/hantavirus/situation-summary/index.html
https://www.nytimes.com/2026/05/16/world/europe/hantavirus-hondius-cruise.html
https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-zakazne,hantawirusy---drogi-zakazenia--choroby--diagnostyka--leczenie,artykul,57270703.html
https://www.nytimes.com/article/hantavirus-cruise-ship-outbreak-hondius.html
https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak
https://oko.press/hantawirus-wycieczkowce-inkubatory-epidemii
https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,nowe-wiesci-o-statku-z-hantawirusem--pacjenci-i-zaloga-objeci-kwarantanna,artykul,19206833.html
https://www.cdc.gov/media/releases/2026/2026-cdc-provides-update-on-hantavirus-outbreak-linked-to-m-v-hondius-cruise-ship.html
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/one-canadian-tests-positive-hantavirus-bc-officials-say-2026-05-16/
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-is-hantavirus-that-killed-three-cruise-ship-passengers-2026-05-04/
https://www.gov.pl/web/mswia/unijny-mechanizm-ochrony-ludnosci -
Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę, która zapewnia wsparcie psychologiczne uczestnikom polskich edycji “The Traitors”.
Opowiada nam o kulisach tworzenia programu - od doboru uczestników, przez wybór zdrajców i ich knowania aż po to, jak radzą sobie ludzie odpadający z gry. Jest dużo ciekawych szczegółów, smaczków i spojrzenia “od kuchni”.
To nie jest reklama ani odcinek sponsorowany
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! -
Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1755 roku zdemolowało Lizbonę, a przy okazji wywołało wielką aferę na najwyższych szczeblach.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.researchgate.net/publication/4853462_The_Lisbon_earthquake_and_the_scientific_turn_in_Kant's_philosophy
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-8222-1_13
https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-39603-8_5
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264370797000197
https://sos.noaa.gov/catalog/datasets/tsunami-historical-series-lisbon-1755/
https://en.wikipedia.org/wiki/1761_Lisbon_earthquake
https://www.nature.com/articles/s41561-025-01781-6
https://www.academia.edu/13613056/Source_of_1755_Lisbon_earthquake_and_tsunami_investigated
https://www.europeana.eu/en/stories/what-was-the-impact-of-the-great-lisbon-earthquake-in-1755
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618221005474
https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,31238006,markiz-pombal-byl-okrutnikiem-i-tyranem-ale-to-on-odbudowal.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Poemat_o_zag%C5%82adzie_Lizbony
https://en.wikipedia.org/wiki/Parochial_Memories_of_1758
https://en.wikipedia.org/wiki/Gorringe_Ridge
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pra%C3%A7a_do_Com%C3%A9rcio
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ta_nakazane
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Ribeira
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2005JB003931
https://royalsocietypublishing.org/rstl/article/doi/10.1098/rstl.1759.0057/119685/LV-Conjectures-concerning-the-cause-and
https://pl.wikisource.org/wiki/Kandyd -
Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące, momentami wręcz absurdalne. Są tu niezwykłe źródła barwników, wielkie pieniądze, ludzkie cierpienie, a nawet wzloty i upadki całych imperiów. Opowiadamy o tym, co naprawdę kryło się za pięknymi kolorami.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Kody kolorów, o których mówimy w tym odcinku:
#7B4726
#B0002A
#960018
#478800
#50C878
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Dzieła sztuki, które omawiamy:
Mumiowy brąz:
https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris
https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399
Czerwień / karmin:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Czarniecki_by_Brodero_Matthiesen.PNG
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBydowska_narzeczona#/media/Plik:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Het_Joodse_bruidje.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anthony_van_Dyck_-_Portrait_of_Agostino_Pallavicini_-_Google_Art_Project.jpghttps://en.wikipedia.org/wiki/Portrait_of_John_Burgoyne#/media/File:General_John_Burgoyne_-_Reynolds_c._1766.jpg
Zieleń Schelego / paryska:
https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_Kersting#/media/File:Kersting_Embroidery_woman.jpg
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monet_-_Bathers_at_La_Grenouill%C3%A8re.jpg
https://artdone.wordpress.com/2016/11/03/pointylizm-albertina/vincent-van-gogh-interior-of-a-restaurant-1887-kroller-muller-museum-otterlo/
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.hki.fitzmuseum.cam.ac.uk/archives/roberson
https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399
https://books.google.pl/books?id=ooYZAAAAYAAJ&lpg=PA318&ots=8sZkcYsWsO&dq=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&pg=PA318&redir_esc=y#v=onepage&q=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&f=false
https://www.eternalgoddess.co.uk/posts/the-deadly-history-of-green-victorian-gowns
https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris
https://colourlex.com/pigments/pigments-colour/
https://www.nga.gov/research/publications/artists-pigments-handbook-their-history-and-characteristics-volume-1
https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/brown-and-black-organic-glazes-pigments-and-paints
https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/the-technology-of-eighteenth-and-nineteenth-century-red-lake-pigments
https://smarthistory.org/making-purple-science-of-art/
https://smarthistory.org/cochineal/
https://www.smithsonianmag.com/innovation/bug-had-world-seeing-red-180961590/
https://www.theparisreview.org/blog/2018/05/02/scheeles-green-the-color-of-fake-foliage-and-death/
https://cen.acs.org/analytical-chemistry/art-&-artifacts/Chemical-clue-suggests-spurned-account/96/i36 -
Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy?
Tak, wiemy, że ostatnio było sporo o Artemis II. Dziś zahaczamy również o tę misję, ale skupiamy się na ewolucji podejścia do żywienia w kosmosie w ciągu ostatnich 60 lat.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Fot. NASA
Nutella moment:
https://www.youtube.com/watch?v=Ii4fa4M74fU
https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/artemis-ii-whats-on-the-menu/
https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-menu-heres-what-the-artemis-2-astronauts-will-eat-during-their-historic-mission-video
https://www.salon.com/2026/04/10/heres-what-the-artemis-ii-crew-is-eating-aboard-the-orion-spacecraft/
https://rarehistoricalphotos.com/apollo-8-christmas-dinner/
https://swampland.time.com/2013/07/20/the-secret-communion-on-the-moon-the-44-year-anniversary/
https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo/Skylab_spacesuit
https://airandspace.si.edu/explore/stories/apollo-astronaut-life
https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19760005602/downloads/19760005602.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Space_food
https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2015/05/167750main_fs_spacefood508c.pdf -
Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my rozbieramy ten lot na czynniki pierwsze.
Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Ilustracja: ESA-D. Ducros
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/
https://www.cbsnews.com/chicago/news/jim-lovell-wakeup-message-artemis-ii/
https://www.csis.org/analysis/why-go-back-moon
https://spaceflightnow.com/2022/08/23/europe-plays-key-role-in-nasas-epic-return-to-the-moon/
https://www.airbus.com/en/products-services/space/space-exploration/moon-missions/orion-european-service-module
https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/European_Service_Module_engines_powering_Artemis_II
https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no
https://www.nytimes.com/2026/04/01/science/artemis-ii-bathroom-toilet.html
https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-crew-and-ground-teams-successfully-troubleshoot-orions-toilet/ -
Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może przygwoździć gigantów technologicznych zarabiających na celowym uzależnianiu dzieci od ich usług.
A następnie rozmawiamy z Sylwią Czubkowską, dziennikarką technologiczną, współautorką podcastu Techstorie i autorką książki “Bóg Techy”. Pytamy ją, czy da się jakoś ograniczyć samowolkę Big Techów, skoro nawet z unijnego Aktu o usługach cyfrowych, póki co, niewiele sobie robią.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2026/03/25/technology/social-media-trial-verdict.html
https://www.nytimes.com/2026/01/27/technology/social-media-addiction-trials.html
https://kancelaria-skarbiec.pl/proces-facebook/
https://panoptykon.org/vlop
https://www.iflscience.com/social-media-is-making-teens-miserable-in-the-english-speaking-world-but-not-everywhere-heres-why-82909
https://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco_industry_playbook
https://www.desmog.com/s3ep7-john-hill-and-tobacco-oil-plastic-triangle/
https://www.jneurosci.org/content/26/25/6885
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28918269/
https://www.worldhappiness.report/
https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-explains/why-are-children-and-adolescents-vulnerable-social-media_en
https://pl.wikipedia.org/wiki/Akt_o_us%C5%82ugach_cyfrowych -
Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo nasz świat zależy od helu.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Zdjęcie na okładce: Matthew Smith @ Flickr (CC BY 2.0)
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://en.wikipedia.org/wiki/Helium
https://home.cern/science/engineering/cryogenics-low-temperatures-high-performance
https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf
https://www.rsna.org/news/2023/january/helium-shortage-for-mri
https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/hel.html
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/co-robimy/polskie-aktywa-upstream/zespol-oddzialow-upstream-polska/oddzial-w-zielonej-gorze/bezpieczenstwo/odazotowania-w-odolanowie
https://www.messer-us.com/press-releases/messer-completes-acquisition-of-federal-helium-system-from-blm
https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility
https://www.gasworld.com/story/damage-to-qatar-lng-trains-will-cut-helium-output-by-14-for-many-years/2174708.article/
https://finance.yahoo.com/news/iran-war-disrupts-global-helium-153800382.html -
Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących symulacji, w których modele AI w sytuacjach kryzysowych niemal automatycznie eskalują konflikty aż do poziomu nuklearnego — i robią to bez ludzkich hamulców.
To jest odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, w którym omawiamy dwa wybrane newsy naukowe.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (albo psie smaczki), to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aea4259
https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/didymos/
https://neo.ssa.esa.int/documents/d/guest/newsletter-january-2026
https://neo.ssa.esa.int/risk-list
https://pl.wikipedia.org/wiki/Double_Asteroid_Redirection_Test
https://www.heramission.space/
https://www.kcl.ac.uk/news/artificial-intelligence-under-nuclear-pressure-first-large-scale-kings-study-reveals-how-ai-models-reason-and-escalate-under-crisis
https://arxiv.org/pdf/2602.14740
https://www.nytimes.com/2026/02/20/podcasts/the-pentagon-vs-anthropic-an-ai-agent-slandered-me-hot-mess-express.html
https://audycje.tokfm.pl/podcast/189240,154-Oni-postawili-sie-Pentagonowi-Poznajcie-Anthropic-najwiekszego-rywala-OpenAI
https://www.implicator.ai/ai-models-deployed-nuclear-weapons-in-95-of-war-game-simulations-study-finds/
https://winbuzzer.com/2026/03/16/palantir-demos-military-ai-war-plans-xcxwbn/
https://www.thestack.technology/palantir-boasts-of-military-ai-target-detection-wins-as-growth-surges/
https://time.com/article/2026/03/11/anthropic-claude-disruptive-company-pentagon/
https://www.nist.gov/caisi/cheating-ai-agent-evaluations/2-examples-cheating-caisis-agent-evaluations -
Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były ignorowane, a toksyczny metal trafiał do gleby, powietrza i wody pitnej. To historie zatrutych dzieci, społeczności pozostawionych bez ochrony i decyzji podejmowanych w imię zysku lub oszczędności. Historie, których większość wciąż trwa.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Zambia:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935117316614
https://childrenofkabwe.com/wp-content/uploads/2020/10/Bose-OReilly-et-al.-2018-published-.pdf
https://phys.org/news/2020-11-effects-pollution-kabwe.html
https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/SacrificeZones-userfriendlyversion.pdf
https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/58817/1/Chemosphere%20v.119%20p.941-947.pdf
https://www.aljazeera.com/news/2023/1/20/mining-giant-turned-blind-eye-to-lead-poisoning-in-zambia
https://en.wikipedia.org/wiki/Kabwe_mine
Flint:
https://www.pbs.org/newshour/science/study-confirms-lead-got-flints-water
https://www.consumernotice.org/environmental/water-contamination/flint-michigan/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28145123/
https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.6b04034
https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/acs.est.6b04034?ref=article_openPDF
https://edition.cnn.com/2025/08/03/us/flint-michigan-clean-water-crisis
Nigeria:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26745642/
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60332-8/fulltext
https://en.wikipedia.org/wiki/Zamfara_State_lead_poisoning_outbreak
https://www.pureearth.org/project/zamfara-nigeria-lead-poisoning/
https://www.msf.org/nigeria-prevention-key-stop-children-dying-lead-poisoning
https://www.cdc.gov/one-health/php/stories/lead-poisoning.html
https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2010_07_07-en
Australia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Broken_Hill
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120302504
https://www.epa.nsw.gov.au/sites/default/files/2025-09/BH_Pb_State_of_Science_FINAL-19-June-2020-Accessible-V2.0.pdf
https://www.researchgate.net/publication/23672235_Managing_environmental_lead_in_Broken_Hill_a_public_health_success
https://theconversation.com/toxic-playgrounds-broken-hill-kids-exposed-to-poisonous-dust-32325 -
Jak to możliwe, że w NASA odrodziły się te same toksyczne mechanizmy, które doprowadziły do wypadków Columbii i Challengera? I dlaczego awaria statku kosmicznego Starliner z 2024 roku została uznana za równie poważną co tamte dwie katastrofy?
Świeżo opublikowany raport NASA na ten temat pokazuje „normalizację patologii”: lekceważenie problemów technicznych w imię goniących terminów czy manipulowanie danymi, żeby wyglądały korzystnie w raportach bezpieczeństwa.
Posłuchajcie!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Raport NASA:
https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/nasa-report-with-redactions-021926.pdf
https://www.scientificamerican.com/article/nasa-says-a-litany-of-failures-led-to-2024-boeing-starliner-astronaut/
https://www.space.com/space-exploration/human-spaceflight/we-almost-did-have-a-really-terrible-day-nasa-now-says-boeings-1st-starliner-astronaut-flight-was-a-type-a-mishap
https://aerospaceglobalnews.com/news/nasa-boeing-starliner-crew-test-mission-flaws/
https://www.nytimes.com/2026/02/19/science/starliner-boeing-nasa-iss.html
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/nasa-report-reveals-the-failures-that-left-two-astronauts-stranded-on-the-international-space-station-180988233/
https://www.space.com/space-exploration/international-space-station/never-stuck-starliner-astronauts-return-to-earth-at-last-with-crew-9-duo-in-spacex-dragon-splashdown -
Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła kontra samotny naukowiec, który odkrywa mroczną tajemnicę i ocala świat od zagłady.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11163901/
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health
https://courses.washington.edu/bethics/Lead/Canfield2003.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12700371/
https://us.edu.pl/no-limits-mamy-olow-we-krwi/
https://www.pureearth.org/lead101-3/
https://www.healthandenvironment.org/resources/resource-library/eh-history/thomas-midgley-jr.-developed-tetraethyl-lead-for-gasoline
https://www.britannica.com/biography/Thomas-Midgley-Jr
https://www.heartlandscience.org/energy/midgley
https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Midgley_Jr.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tetraetyloo%C5%82%C3%B3w
https://californiacurated.com/2021/11/08/the-little-known-california-scientist-who-may-have-saved-millions-of-lives/
https://english.elpais.com/science-tech/2023-04-07/clair-patterson-the-man-who-calculated-the-earths-age.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Clair_Patterson
https://authors.library.caltech.edu/records/btnnq-qzk72
https://www.lindahall.org/about/news/scientist-of-the-day/clair-patterson/
https://www.iowapbs.org/iowapathways/mypath/2549/clair-patterson-20th-century-geologist
https://www.polskieradio.pl/podcast/olowiane-dzieci-prawdziwa-historia-,756
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health
https://www.unicef.org/reports/toxic-truth-childrens-exposure-to-lead-pollution-2020
https://www.mentalfloss.com/article/94569/clair-patterson-scientist-who-determined-age-earth-and-then-saved-it
https://www.nytimes.com/1924/10/27/archives/odd-gas-kills-one-makes-four-insane-stricken-at-work-in-standards.html
https://www.researchgate.net/publication/366613967_Relation_of_blood_lead_levels_and_lead_in_gasoline_an_updated_systematic_review
https://chemistry.beloit.edu/classes/Chem117/lead/The%20Secret%20History%20of%20Lead.pdf
https://pl.wikipedia.org/wiki/Spalanie_stukowe
https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arodki_przeciwstukowe
https://pl.wikipedia.org/wiki/Liczba_oktanowa
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszanka_paliwowo-powietrzna
https://pl.wikipedia.org/wiki/Benzyna
https://pl.wikipedia.org/wiki/Rektyfikacja_(destylacja)
https://en.wikipedia.org/wiki/Blood_lead_level
https://en.wikipedia.org/wiki/Uranium%E2%80%93lead_dating
https://www.facebook.com/piotr.fuglewicz/posts/pfbid02h8f6nwxaYgdvQVtvSTT4H4jKqAM1aPGTPvqbAyHd3ASFffucgwwp5QhnTVxtkwkKl
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1610393977187180&set=a.590671872492734
https://www.slazag.pl/wnuk-profesorki-z-olowianych-dzieci-to-opowiesc-strasznie-krzywdzaca-i-niesprawiedliwa-uderza-nie-tylko-w-historyczna-prawde-lecz-takze-w-dziedzictwo-mojej-babci-prof-bozeny-hager-maleckiej -
15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób gęsty syrop mógł rozpędzić się do 55 km/h? I dlaczego pływanie w melasie jest fizycznie niemożliwe? Krok po kroku pokazujemy, dlaczego melasa okazała się bardziej śmiercionośna niż podobnych rozmiarów tsunami.
* 26-02-2026 Ponieważ w oryginalnej wersji pojawił się błąd przy tym, jak mówiliśmy o cieczach ni-enewtonowskich, zmieniliśmy w 6 miejscach małe fragmenty i wgraliśmy nowy plik *
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2016/11/26/science/boston-molasses-flood-science.html
https://www.scientificamerican.com/article/molasses-flood-physics-science/
https://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/14/nearly-century-later-new-insight-into-cause-great-molasses-flood/CNqLYc0T58kNo3MxP872iM/story.html
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-timeline/
https://www.boston-discovery-guide.com/great-molasses-flood.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Molasses_Flood
https://www.britannica.com/topic/Great-Molasses-Flood
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-numbers/
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-photos/
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-things-you-didnt-know/ -
Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika?
W tym odcinku z cyklu Nauka na czasie sprawdzamy, czym są zaburzenia wiru polarnego i czy mogą realnie wpłynąć na pogodę w Europie. Rozbrajamy też medialne alarmy wokół wirusa Nipah, wyjaśniając, czym jest ten patogen i dlaczego obecne ogniska nie oznaczają automatycznie nowej pandemii.
Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Nipah
https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON593
https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/nipah-virus-disease-cases-reported-west-bengal-india-very-low-risk-europeans
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/nipah-virus
https://www.bbc.com/polska/articles/crlepxpj3njo
https://www.bbc.com/news/articles/ce3k41z2061o
https://www.who.int/activities/prioritizing-diseases-for-research-and-development-in-emergency-contexts
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirus_Nipah
Wir
https://earth.nullschool.net/
https://www.severe-weather.eu/global-weather/polar-vortex-collapse-february-2026-stratospheric-warming-forecast-winter-united-states-canada-europe-fa/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wir_polarny
https://www.crazynauka.pl/skad-ten-mroz-czyli-wielkie-zamieszanie-w-atosferze/ - Visa fler
